Retro Marco van Basten Koszulka – Geniusz, który skończył za wcześnie

Drogę van Bastena na szczyt rozpoczął Ajax Amsterdam, gdzie młody snajper przejął koszulkę numer 9 po samym Johanie Cruyffie – co już samo w sobie było niemal nadludzkim ciężarem. W barwach Ajaksu w latach 1981–1987 zdobył trzy mistrzostwa Holandii, trzy Puchary KNVB oraz Puchar Zdobywców Pucharów w 1987 roku. Z 128 ligowymi golami w 133 meczach stał się najskuteczniejszym napastnikiem w historii holenderskiej Eredivisie tamtej dekady i zdobył Złoty But Europy. Latem 1987 roku przeniósł się do AC Milan Silvio Berlusconiego, dołączając do rewolucji Arrigo Sacchiego razem z rodakami Ruudem Gullitem i Frankiem Rijkaardem. Razem stworzyli najbardziej dominującą drużynę w historii futbolu klubowego: dwa Puchary Europy z rzędu (1989, 1990), tytuły Scudetto, Pucharu Interkontynentalnego i Superpucharu UEFA. Apogeum jego kariery przypadło na Euro 1988, gdzie poprowadził Holandię do pierwszego i jedynego dotąd wielkiego trofeum reprezentacji. W finale przeciwko ZSRR strzelił bramkę uznawaną przez wielu za najpiękniejszego gola w historii turniejów międzynarodowych – wolej z niemożliwego kąta, prosto pod poprzeczkę bramki Rinata Dasajewa. Trzykrotnie zdobył Złotą Piłkę (1988, 1989, 1992) oraz tytuł Piłkarza Roku FIFA. Niestety, finał jego klubowej kariery – przegrany finał Ligi Mistrzów 1993 z Olympique Marsylia – był jego ostatnim występem. Kontuzja kostki, która prześladowała go od lat, ostatecznie wygrała. Później powrócił do gry w roli trenera, prowadząc Ajax i reprezentację Holandii, choć z dużo mniejszymi sukcesami niż jako zawodnik.

Historia van Bastena to także historia ludzi wokół niego. W Ajaksie jego mentorem był sam Johan Cruyff, który jako trener wprowadził młodego napastnika do pierwszego składu i ukształtował jego rozumienie gry totalnej. W Milanie genialny Arrigo Sacchi zbudował drużynę wokół trójkąta Holendrów – Marco van Bastena, Ruuda Gullita i Franka Rijkaarda – którego sukcesy do dziś są wyznacznikiem klubowej doskonałości. Obrońców pokroju Franco Baresiego, Paolo Maldiniego i Mauro Tassottiego van Basten uważał za fundament pozwalający atakowi działać swobodnie. W reprezentacji Holandii najczęściej dzielił szatnię z Ronaldem Koemanem, Jano Wouters i właśnie Gullitem – generacją, która w 1988 roku wreszcie zerwała wieloletnią klątwę reprezentacji. Wielkimi rywalami byli między innymi Lothar Matthäus i Diego Maradona, a w lidze włoskiej pojedynki z Romanem Manciniego oraz Inter Lothara Matthäusa należały do najgorętszych derbowych spotkań Europy. Po przejściu do roli szkoleniowca van Basten pracował m.in. z Wesleyem Sneijderem, Robinem van Persie i Klaasem-Janem Huntelaarem, próbując przekazać kolejnemu pokoleniu swoje rozumienie ataku.

Retro Marco van Basten koszulka istnieje w kilku kultowych odsłonach, które dziś walczą o miano świętego Graala wśród kolekcjonerów. Czerwono-biała koszulka Ajaksu z lat 80. – z charakterystycznym pionowym pasem na środku piersi, sponsorem TDK i numerem 9 – to klasyk holenderskiej elegancji. Nad nią króluje jednak czarno-czerwona koszulka AC Milan z sezonów 1987–1993, najczęściej z napisem Mediolanum lub późniejszym Motta na piersi, w której van Basten zdobywał Puchar Europy i strzelał bramki, które wciąż oglądają miliony. Najbardziej ikoniczna jest jednak pomarańczowa koszulka reprezentacji Holandii z Euro 1988 – z geometrycznym, łamanym wzorem w odcieniach pomarańczy, czerni i bieli – uznawana za jedną z najpiękniejszych koszulek piłkarskich wszech czasów. To w niej zdobył legendarny wolej w finale, dlatego oryginalne egzemplarze osiągają na aukcjach niebotyczne ceny. Retro Marco van Basten koszulka w wersji match-worn z sezonu 1988/89 lub 1989/90 to absolutne marzenie kolekcjonera – relikt epoki, gdy Milan grał futbolem z innej planety.